Tirana transformeert in hoog tempo. Internationale architectenbureaus werken er samen met lokaal talent aan opvallende projecten die het stadsbeeld steeds verder veranderen. Ook Nederlandse architectenbureaus spelen hierin een belangrijke rol. Drie bijzondere projecten laten goed zien hoe de Albanese hoofdstad zich ontwikkelt.
Nieuw Nationaal Theater
Het nieuwe Nationale Theater van Albanië wordt ontworpen door het gerenommeerde Deense architectenbureau BIG (Bjarke Ingels Group), in samenwerking met onder andere Theatre Projects. Het nieuwe theater vervangt het voormalige Nationale Theater en krijgt drie verschillende zalen voor podiumkunsten, een amfitheater op het dak en een overdekte openbare ruimte onder het gebouw.
Het theater verrijst in het culturele hart van Tirana, vlak bij het Skanderbegplein, de Nationale Opera en de National Gallery of Arts. Het ontwerp moet niet alleen ruimte bieden aan theater en andere podiumkunsten, maar ook een verbinding vormen tussen het gebouw en de openbare ruimte. De bouw is in volle gang.
Downtown One
Downtown One is inmiddels een opvallende blikvanger in de skyline van Tirana. De 140 meter hoge woontoren telt 37 verdiepingen en is ontworpen door het Nederlandse architectenbureau MVRDV. Het gebouw combineert woningen, kantoren en commerciële ruimtes.
Bijzonder is de gevel, die bestaat uit verspringende terrassen en uitkragingen. Samen vormen deze elementen een abstracte kaart van Albanië. Iedere ‘pixel’ verwijst naar een dorp of stad in het land. Downtown One is inmiddels gerealiseerd en behoort tot de hoogste gebouwen van Albanië.
Piramide van Tirana
Midden in Tirana staat een van de meest bijzondere gebouwen van de stad: de Piramide. Het gebouw werd in 1988 geopend als museum ter ere van de voormalige communistische leider Enver Hoxha. Na de val van het communisme kreeg de Piramide verschillende functies, waaronder een conferentiecentrum, nachtclub en tijdens de Kosovo-oorlog een tijdelijke basis voor de NAVO.
Jarenlang was onduidelijk wat er met het markante gebouw moest gebeuren. Sloopplannen leidden tot veel discussie, maar uiteindelijk koos men voor behoud en transformatie. Het Nederlandse architectenbureau MVRDV gaf de Piramide een volledig nieuw leven.
Sinds 2023 is de vernieuwde Piramide geopend als een publiek toegankelijk centrum voor technologie, kunst, cultuur en onderwijs. De oorspronkelijke betonnen structuur is behouden en aangevuld met kleurrijke ruimtes voor onder meer cafés, studio’s, workshops, evenementen en start-ups. Een belangrijk onderdeel is TUMO Tirana, waar jongeren gratis onderwijs krijgen in onder andere programmeren, robotica, animatie, muziek en design.
Ook de buitenkant is onderdeel van het ontwerp: bezoekers kunnen via de nieuwe trappen over de schuine zijden van de Piramide naar boven lopen. Zo is het voormalige monument uit de communistische tijd veranderd in een levendige ontmoetingsplek voor de inwoners van Tirana en een opvallend voorbeeld van hedendaagse stadsvernieuwing.
Courtesy vermeldingen (tekst en beeld); ook voor als u nog meer wilt lezen hierover:
